دهه ریاضیات آبان 97

ما نيازمند احساس عظمت و شان و زيبايى رياضى بهعنوان يک موفقيت اساسى نوع بشر هستيم ـ نه فقط توانايى رياضى براى کارهاى عملى ـ بلکه تصور يک کل سازمان يافته، تصور تلاشهاى بيکران
بىتزوير و اصيلى که توسط ذهن بشر، در طى هزاران سال انجام شده است تا به خلق اين ساختار پويا، منسجم و هماهنگ منتهى شود.
افرايم فيشباين (۱۹۹۳)
موسس و اولين رئيس گروه بينالمللى روانشناسى آموزش رياضى

در آخرين دهه قرن گذشته، به مناسبت سال جهانى رياضيات ۲۰۰۰، فعاليتهاى مختلفى در ايران و جهان، انجام شد. يکى از سه شعار محورى اين سال، بهبود تصور عمومى نسبت به رياضى و حضور آن در عصر ارتباطات بود که در واقع، در راستاى تحقيق هدف همگانى يا مردمى کردن رياضى بود.
رياضى، متکى به فعاليتهاى انسانى است و داراى يک تاريخ اجتماعى و فرهنگى است. رياضى، رابطههاى صميمى با مباحث فلسفى، معرفت شناسى، هستى شناسى، عملى و هنرى دارد و بخشى از فعاليتهاى همگانى کردن رياضى، شناسايى و شناساندن رابطه بين رياضى با مباحث فوق است. از اين گذشته، نشان دادن رابطه بين رياضى در تمام جلوههايش با دنياى واقعى، جزو فعاليتهاى عمومى يا همگانى کردن رياضى است. و گرنه، وادار کردن همگان به يادگيرى رياضى، آرزوى جذب تمام نخبگان به رياضى ، يا تبليغ رياضى در هر کوى و برزن، و به زور، قبولاندن اين نکته به همگان که رياضى به درد همه مىخورد! و بر هر درد بىدرمان دواست!، هدف همگانى کردن رياضى را تامين نمىکند.
موگان نيس، دبير سابق کمسيون بينالمللى رياضى (ICMI)، با تاکيد بر اين که هدف اصلى سال جهانى رياضيات، مريى ساختن رياضى و نقش آن در جامعه و انظار عمومى است، خاطرنشان مىکند که بنابر، هدف ما، نبايد تبليغ براى رياضى به گونهاى باشد که جامعه نسبت به رياضى، مفتون و شگفتزده شود، زيرا چنين تبليغاتى، نمىتواند کسانى را که انتظار داريم جذب کنيم، مخاطب قرار دهد. برعکس، چنين تبليغاتى بيشتر حالت دافع دارند. به گفته وى، بايد طبيعت پنج گانه رياضى،
يعنى علم محض، علم کاربردى، نظامى از ابزارهاى مختلف براى اعمال و تصميمگيرىها، حوزه زيبايى شناسى و بالاخره، يکى از عمدهترين موضوعهاى تدريس و يادگيرى در عصر جديد، آشکار گردد و بهتر است به جاى ادّعا کردن، اين خواص رياضى را نشان دهيم. (خبرنامه سال جهانى رياضيات: سال ۲۰۰۰، شماره ۳، سال ۱۹۹۵) نشان دادن اين خواص رياضى، وقتى بيشتر ضرورت مىيابد که پوشش جهانى آموزش عمومى و تخصصى، بهطور فزايندهاى، وسيعتر مىشود و اين وسعت، نيازمندى همگان را به رياضى، افزايش مىدهد. همچنين، توسعه وپيشرفت در حوزههاى ديگر و نقش برجسته رياضى در آن پيشرفتها، نياز افزونترى را براى يادگيرى رياضى، ايجاد کرده است.
از اين گذشته، در عصر ارتباطات و اطلاعات، که تکنولوژى ابزار اصلى آن است، ضرورت دانستن و به کارگيرى رياضى ـ که هم زبان و هم بستر تکنولوژى است ـ چشمگيرتر از گذشته است. اما بايد توجه داشت که در هزاره جديد، رياضياتى قدرت حضور و بقا را در صحنههاى اجتماعى و آموزشى دارد، که تضمين کننده تنوع، مساوات آموزشى و دستيابى به امکانات آموزشى يعنى عدالت آموزشى براى همگان باشد، و توانايى نقد کردن، استدلال کردن و مباحثه را در افراد ايجاد کند. بهخصوص اين که در عصر جديد، گوناگونى انسانها، تنوع مشاغل و وابستگى آنها به رياضى، سرعت غيرقابل تصور تکنولوژى، رشد لحظه به لحظه علوم، برترى فکر به عمل، نيازمندىهاى روبه تزايد شهروندان به يادگيرى، رقابتهاى بينالمللى و نيازهاى بومى و بسيارى عوامل ديگر، نياز به رياضى متنوع و پنجگانهاى را که نيس به آنها اشاره کرده است، بيشتر و بيشتر مىکند.
علاوه بر اينها، تنوع تغييرات در رياضى، و تفاوت نيازمندىهاى افراد در مشاغل و حرفههاى ديگر نسبت به رياضى، ضرورت تنوع در برنامههاى آموزشى و درسى رياضى را پيش از گذشته، ايجاب مىکند. در واقع، همگانى کردن رياضى، به منزله ايجاد فرصتهاى مناسب براى عموم شهروندان است تا به تناسب علاقه و نياز خود، با جلوههاى مختلف رياضى آشنا شوند و از آن، بهره ببرند.
انجمن رياضى ايران، با پذيرش ضرورت تغيير تصور عمومى نسبت به رياضى، مصمّم شد تا به منظور پيگيرى و تحقق اين هدف جهانى رياضيات، فعاليتهاى همگانى کردن رياضى را بعد از سال ۲۰۰۰ نيز، دنبال کند. به همين مناسبت، اول تا دهم آبان هر سال، دهه رياضيات نامگذارى شد و اولين دهه، در سال ۱۳۸۲، برگزار گرديد. سال گذشته، نشان داد که با وجود زمان اندک براى برنامهريزى و کمبود تجربه، اين دهه، باعث ايجاد تحرک قابل توجهى در جامعه رياضى شد.

برگزارى اولين دهه، منافع سرشارى داشت که در زير به چند مورد اشاره مىشود:
برگزارى اولين دهه رياضيات، نشان داد که در شروع:
ـ علاقه و انگيزه، تا حد زيادى کمبود تجربه را جبران مىکند؛
ـ کمبود تجربه، ضعفها و کاستىها را برجستهتر مىکند؛
ـ ضعفها و کاستىها، نياز به مطالعه را بيشتر مىکند؛
ـ مطالعه، دريچههاى تازهاى را به روى ما مىگشايد و امکانات جديد علمى و عملى ايجاد مىکند؛
ـ دريچههاى تازه، وسعت ديد را زيادتر مىکند و منابع وسيعترى را قابل استفاده مىنمايد؛
ـ استفاده از امکانات جديد علمى و عملى، مستلزم همکارى همگان است؛؛
ـ استفاده از همه امکانات براى همگانى کردن رياضيات و ماهيت جامعهاى است که در آن، زندگى مىکنيم؛
ـ همگانى کردن رياضيات، نيازمند مطالعه وسيع در ماهيت رياضى و ماهيت جامعهاى است که
در آن، زندگى مى کنيم؛
ـ تغيير تصور عمومى نسبت به هر چيز از جمله رياضى، يک کار فرهنگى چند بعدى و چند وجهى است و با نصيحت کردن و تحکم کردن، امکانپذير نيست؛
ـ پس لازم به ذکر است که به جاى ادعا کردن، خواص مختلف رياضى را نشان دهيم!

+ نوشته شده در دوشنبه ۷ آبان ۱۳۹۷ ساعت 8:49 توسط گروه ریاضی |